Wiadomości

Poradnik pacjenta: kiedy zawodzi tarczyca

Choroby tarczycy nie powodują powikłań u osób młodych i zdrowych. W przypadku osób starszych i schorowanych mogą natomiast utrudniać leczenie.
Choroby tarczycy nie powodują powikłań u osób młodych i zdrowych. W przypadku osób starszych i schorowanych mogą natomiast utrudniać leczenie. fot. ©istock/Kristian Sekulic

Tarczyca: ten niewielkich rozmiarów narząd spełnia w organizmie bardzo istotną funkcję - reguluje metabolizm tkankowy i prace prawie wszystkich narządów. Nadczynność i niedoczynność mogą prowadzić do poważnych powikłań, tymczasem do endokrynologa w ramach NFZ trzeba czekać przynajmniej kilka miesięcy.



Po otrzymaniu skierowania musisz czekać w kilkumiesięcznej kolejce do endokrynologa. Co robisz?

czekam pokornie, nie stać mnie na prywatne leczenie 13%
czekam, ale tylko wtedy, jeśli objawy nie są zbyt dokuczliwe 16%
raczej nie czekam, nigdy nie wiadomo, czy choroba nie zacznie rozwijać się w szybkim tempie 4%
zapisuję się na wizytę prywatną, nie widzę innego wyjścia 67%
zakończona Łącznie głosów: 189
Nadczynność tarczycy to problem 0,15 proc. mężczyzn i dziesięciokrotnie większej liczby kobiet. Z czego wynika dysproporcja? Badania nie dają jasnej odpowiedzi: prawdopodobnie przyczyną jest estrogen. Mieszkańcy Trójmiasta powinni teoretycznie rzadziej zapadać na schorzenia tarczycy z powodu wyższej zawartości jodu w powietrzu, w praktyce jednak zachorowalność jest porównywalna na terenie całego kraju.

Przyspieszone tętno, czasem senność

Warto na początku wyjaśnić: niedoczynność i nadczynność to nie choroba, ale objaw chorób tarczycy, takich jak: wole, choroby autoimmunologiczne czy guzki.

- Podstawowym wykładnikiem czynności tarczycy jest TSH, czyli hormon tyreotropowy, wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej - wyjaśnia endokrynolog, lek. med. Hanna Czaplińska-Kałas. - Zmiany poziomu TSH odzwierciedlają wydzielanie hormonów przez tarczycę i wskazują na stany patofizjologii przysadki i podwzgórza wpływające zwrotnie na funkcje gruczołu tarczowego.

Nieprawidłowości wydzielnicze niewielkiej, ale niezwykle istotnej dla pracy organizmu tarczycy mogą powodować różne objawy w zależności od tego, czy hormony wydzielane są w nadmiarze, czy przeciwnie - jest ich zbyt mało.

- Nadmiar hormonów może powodować przyspieszone tętno, drżenie rąk, chudnięcie, nadmierną potliwość. Z niedoborem wiąże się spowolnienie, senność, stałe uczucie zmęczenia, obrzęk powiek - wymienia lek. med. Piotr Wiśniewski, z Kliniki Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych GUMed. - W obu tych stanach pacjenci skarżą się na trudności w koncentracji uwagi, zaburzenia nastroju, miesiączkowania, pogorszenie wydolności fizycznej. Hormony tarczycy silnie działają na cały organizm i dlatego ich zbyt mała albo zbyt duża ilość często naśladuje chorobę serca, problem neurologiczny czy chorobę nowotworową.

O ile u młodych osób nieprawidłowości czynności wydzielniczej tarczycy nie powodują groźnych powikłań, o tyle u starszych, schorowanych mogą dodatkowo pogorszyć stan, przyspieszyć postępowanie choroby.

- Niezwykle jednak istotne jest rozpoznanie choroby tarczycy u kobiet ciężarnych lub planujących potomstwo - dodaje Wiśniewski. - Mogą one powodować niepłodność lub zagrażać ciąży.

Do endokrynologa trzeba poczekać

Co robić, kiedy rozpozna się u siebie objawy wskazujące na nadczynność bądź niedoczynność tarczycy? Najbardziej czułym i dokładnym wskaźnikiem jest poziom hormonu TSH: na takie badanie jest w stanie skierować każdy lekarz rodzinny. Można je wykonać także w laboratorium, bez uprzedniej wizyty u internisty: wtedy koszt wynosi mniej więcej 25 złotych.

Dla potwierdzenia diagnozy wykonuje się jeszcze badania FT4 i FT3, USG tarczycy. Niestety, w tym wypadku trzeba zapłacić (FT4 i FT3 to łączny koszt około 50 złotych, badanie USG - około 40 zł). Zdarza się, że lekarz zleca wykonanie oznaczenia przeciwciał, a także sprawdzenie poziomu żelaza i cholesterolu, które mogą być w tym wypadku zaburzone.

- Nawet specjalista chorób wewnętrznych posiadający II stopień specjalizacji może skierować wyłącznie na badanie TSH, a nie na FT4, FT3 i USG - wyjaśnia Hanna Czaplińska-Kałas.- To powoduje, że leczenie opóźnia się, pacjent często czeka bardzo długo na wizytę u specjalisty lub korzysta z opieki prywatnej.

Kolejki rzeczywiście są spore: do endokrynologa w ramach NFZ można czekać kilka, a nawet kilkanaście miesięcy. Prywatna wizyta kosztuje 100-250 złotych. Pozostaje odpowiedzieć na pytanie, na czym polega leczenie.

- Nie istnieje jeden, uniwersalny sposób postępowania - przyznaje lek. med. Piotr Wiśniewski. - Leczenie nadmiaru czy niedoboru hormonów w pierwszym etapie polega na przywróceniu ich prawidłowej ilości w organizmie, najczęściej przy pomocy tabletek. Często jest to jedyny sposób leczenia, ale potrzebne może być także leczenie chirurgiczne lub radioaktywnym izotopem jodu. Leczenie jest najczęściej długotrwałe. Pacjenci z rozpoznaną chorobą mają dobre rokowanie i prowadzą normalne życie.

Hanna Czaplińska-Kałas przestrzega pacjentów przed nadgorliwością.

- Istnieje wiele mitów na temat chorób tarczycy - przyznaje. - Pacjenci, w oparciu o Internet i prasę kolorową, domagają się pełnego panelu badań lub mnożą koszty, wykonując niepotrzebnie wiele badań na własny koszt. Na moim biurku w przychodni leżą dwa segregatory wyników, których pacjenci nigdy nie odebrali. To nie przybliży nikogo do rozpoznania choroby.

Nadczynność i niedoczynność tarczycy w pytaniach i odpowiedziach

Do kogo udać się z objawami chorób tarczycy?
Do lekarza internisty, który po wstępnym rozpoznaniu kieruje na badanie TSH, a następnie - w razie podejrzenia choroby - do endokrynologa. Specjaliści endokrynologii przyjmują także prywatnie: koszt wizyty to najczęściej 100-150 zł, ceny nie przekraczają 250 zł.

Czy lekarz internista może zlecić badanie FT3 i FT4?
Niestety, dodatkowe, choć mniej czułe niż TSH badania, można wykonać wyłącznie za opłatą. Każde z nich kosztuje w laboratorium ok. 15 złotych.

Czy choroby tarczycy mogą być przyczyną problemów z zajściem w ciążę?
Tak, mogą powodować niepłodność, dlatego zdarza się, że ginekolog sugeruje wykonanie badania TSH.

Czy nadczynności i niedoczynności można zapobiec?
Lek. med. Piotr Wiśniewski: Pojawieniu się choroby tarczycy najczęściej nie da się zapobiec. Szczególnie narażone są osoby obciążone dziedzicznie, chorujące na WZW, choroby immunologiczne oraz te, które miały wykonaną radioterapię szyi.

Czy problemy z tarczycą wiążą się z koniecznością zmiany diety?
Tak, w przypadku nadczynności dieta musi być lekkostrawna, bogata w witaminy i składniki mineralne. Należy ograniczać spożycie kawy, herbaty. Niedoczynność wymaga najczęściej ograniczenia liczy kalorii, spożywania dużej ilości ryb, ciemnego pieczywa, a także składników zawierających jod. W przypadku gdy niedoczynność jest skutkiem Hashimoto, należy spożywać się dużo owoców, mięsa, warzyw, orzechów.

Opinie (39) 1 zablokowana

Dodaj opinię
Walczymy z przemocą słownąKasujemy opinie obraźliwe i nie na temat

Dodaj opinię

Odpowiedz

Regulamin dodawania opinii

zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Badania, konsultacje