Wiadomości

Chorzy "od seksu". Nowa terapia uchroni przed zarażeniem wirusem HIV?

Lek. Paweł Jakubowski - specjalista chorób zakaźnych z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem pracy klinicznej z chorymi zakażonymi HIV, chorującymi na wirusowe zapalenia wątroby, neuroinfekcje, zakażenia odkleszczowe i inne choroby zakaźne.
Lek. Paweł Jakubowski - specjalista chorób zakaźnych z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem pracy klinicznej z chorymi zakażonymi HIV, chorującymi na wirusowe zapalenia wątroby, neuroinfekcje, zakażenia odkleszczowe i inne choroby zakaźne. fot. Edyta Steć/Trojmiasto.pl

AIDS to choroba, która rozprzestrzenia się w jeden z najprzyjemniejszych sposobów. Niezwykle podstępna, przez lata przebiega skrycie, nie dając objawów. Nie ma znaczenia, czy kolejna osoba jest mężczyzną, czy kobietą, managerem czy ekspedientką, Polakiem czy Angielką. Jeżeli nie stosujesz prezerwatywy podczas seksu, może dotyczyć właśnie ciebie - przestrzega lek. Paweł Jakubowski, specjalista chorób zakaźnych, z którym rozmawiamy o innowacjach w profilaktyce i leczeniu AIDS, podejściu Polaków do "wstydliwych" chorób oraz przyczynach znacznego wzrostu zachorowań na kiłę czy wirusowe zapalenie wątroby.



Czy zdradzałe(a)ś kiedyś partnera bez zabezpieczenia?

tak, zdarzyło mi się raz 11%
tak, kilkakrotnie 11%
robiłe(a)m tak wielokrotnie 9%
nie, ale nie wykluczam takiej możliwości 6%
nie i nigdy tego nie zrobię 63%
zakończona Łącznie głosów: 443
Ewa Palińska: Pamiętam, że kilka lat temu panowała "moda" na mówienie o AIDS - organizowano liczne kampanie, tej tematyce poświęcano hollywoodzkie produkcje. Dziś o chorobie prawie się nie mówi. Czy to znaczy, że AIDS przestało stanowić problem? Nie ma nowych zachorowań?

Paweł Jakubowski: Wręcz przeciwnie. Problem zakażeń HIV narasta. Co ciekawe, dotyczy coraz szerszego grona - zarówno nastolatków, jak i osób w wieku jeszcze niedawno uważanym za podeszły. Ponieważ zakażenie HIV rozprzestrzenia się obecnie praktycznie tylko drogą kontaktów seksualnych, dotyczyć może każdego, kto podejmuje taką aktywność. Od kiedy do powszechnego użytku wprowadzono viagrę, wirus coraz częściej występuje również wśród osób starszych. Dodatkowo, szeroko stosowane substancje psychoaktywne doprowadzające do utraty kontroli nad własnym zachowaniem lawinowo zwiększają grono osób zakażonych. O zdrowiu w aspekcie seksu mówi się w Polsce niestety bardzo mało. A szkoda, bo to bardzo głęboki temat, który na dodatek dotyczy większości z nas.

Czy AIDS to faktycznie choroba gejów i prostytutek? Taki panuje stereotyp.

Taki stereotyp panował w latach 80. i 90. AIDS, czyli Zespół Nabytego Niedoboru Odporności, to choroba wywoływana przez wirus HIV. Do zakażenia wirusem dochodzi podczas niezabezpieczonego kontaktu seksualnego. Kontakt wydzieliny narządów płciowych z błoną śluzową innej osoby umożliwia transmisję wirusa. To choroba, która rozprzestrzenia się w jeden z najprzyjemniejszych sposobów. Jest niezwykle podstępna, bo przez lata przebiega skrycie, nie dając objawów. Nie ma znaczenia, czy kolejna osoba jest mężczyzną, czy kobietą, managerem czy ekspedientką, Polakiem czy Angielką. Jeżeli nie stosujesz prezerwatywy podczas seksu, może dotyczyć właśnie Ciebie.

W jaki sposób osoba, która nie prowadzi ryzykownego życia seksualnego może zarazić się wirusem HIV? Czy spotkał się Pan w swojej praktyce lekarskiej z przypadkiem zarażenia się inaczej niż przez seks?

A co pani rozumie pod pojęciem nieryzykownego życia seksualnego? Do zakażenia HIV może dojść podczas jednego niezabezpieczonego prezerwatywą kontaktu seksualnego. Niekiedy nawet pierwszego. Moimi pacjentami w poradni zajmującej się leczeniem osób zakażonych HIV są wierne żony i stali partnerzy. Są również nastolatki. Podczas seksu nie polegamy tylko na sobie, warto pamiętać, że żyjemy w epoce internetu, tindera i grindera.

Zachowania seksualne ludzi od wieków nie zmieniły się. Zmienia się tylko nasze podejście do tego tematu. Zawsze były i są wśród nas osoby, które satysfakcjonuje bliskość z jednym partnerem/partnerką. Zawsze też byli i tacy, którzy próbują różnych doświadczeń niezależnie od powodów. Jeżeli mówimy o krajach wysoko rozwiniętych, takich jak Polska, praktycznie jedyną drogą transmisji HIV jest droga seksualna. Niestety mamy w województwie pomorskim również grupkę dzieci zakażonych przez matki, nieświadome swojego zakażenia, podczas porodu. Dlatego niezwykle ważne jest badanie w kierunku zakażenia HIV w trakcie ciąży.

 - Polscy pacjenci często mają problem z nazywaniem swoich zachowań czy obaw po imieniu. Moim priorytetem jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa i zaufania - mówi lek. Paweł Jakubowski.
- Polscy pacjenci często mają problem z nazywaniem swoich zachowań czy obaw po imieniu. Moim priorytetem jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa i zaufania - mówi lek. Paweł Jakubowski. fot. Edyta Steć/Trojmiasto.pl
Kto, dlaczego i kiedy wykonuje sobie test na obecność wirusa? Jakie objawy niepokoją pacjentów? Jak trafiają do specjalistów od "wstydliwych" chorób? Są kierowani przez innych specjalistów?

Z tym bywa bardzo różnie. Skierowanie na badanie wystawione przez lekarza zdarza się najczęściej wtedy, kiedy pojawiają się niepokojące objawy. To zdecydowanie za późno. Rozpoznanie zakażenia na wcześniejszym etapie, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy, daje znacznie lepsze rokowanie i szanse na życie równie długie jak u osób niezakażonych. Warunkiem jest oczywiście prawidłowo prowadzone leczenie.

Osoby lepiej wyedukowane seksualnie często same zgłaszają się na badanie. W Polsce istnieje sieć punktów, w których można anonimowo i bezpłatnie wykonać badanie (punkty anonimowego testowania, punkty konsultacyjno-diagnostyczne PKD). Warunkiem jest odbycie rozmowy z doradcą. Poradę i badanie można również uzyskać w punktach prywatnych zajmujących się profilaktyką i zdrowiem seksualnym.

Czy osoby zarażone wirusem są objęte należytą opieką przez państwo? Mają zapewnione dobre i darmowe warunki leczenia?

Osoby z rozpoznanym zakażeniem HIV objęte są bezpłatnym poradnictwem i leczeniem w ramach podstawowego ubezpieczenia zdrowotnego (NFZ), czyli za wizyty w poradni retrowirusowej i za leki nie płacą. Co do dostępności do specjalistów - staramy się, aby osoby z nowo rozpoznanym zakażeniem nie czekały na wizytę zbyt długo. Niestety w województwie pomorskim jest jedynie czworo lekarzy specjalistów udzielających poradnictwa w tej dziedzinie.

Leczenie HIV jest dziś na tyle skuteczne, że ludzie chorzy nie mają oporów, żeby się z kimś związać i założyć rodziny. W jaki sposób ich partner może chronić się przed zarażeniem się wirusem? Prezerwatywa wystarczy?

Owszem, leczenie jest skuteczne i bezpieczne, pod warunkiem, że odpowiednio wcześnie zostanie rozpoczęte. Jak chronić partnera? Zawsze używać prezerwatyw podczas seksu. Powtarzamy to od początku epidemii tj. od ponad 30 lat. Wiele osób tej metody nie uznaje, podejmując ryzyko. Tu w ostatnich latach również pojawiło się wyjście. Dostępny jest tzw. PrEP (Pre Exposure Prophylaxis), czyli profilaktyka lekowa zabezpieczająca przed zakażeniem. Polega na przyjmowaniu jednej tabletki dziennie. W efekcie uzyskujemy spadek ryzyka zakażenia HIV o nawet 99 proc. Jest to metoda skuteczna i coraz bardziej powszechna. Należy pamiętać, iż musi być przepisana i monitorowana przez wykwalifikowanego specjalistę oraz że metoda ta nie zabezpiecza przed innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.

W Polsce istnieje sieć punktów, w których można anonimowo i bezpłatnie wykonać badanie (punkty anonimowego testowania, punkty konsultacyjno-diagnostyczne PKD). Warunkiem jest odbycie rozmowy z doradcą. Poradę i badanie można również uzyskać w punktach prywatnych zajmujących się profilaktyką i zdrowiem seksualnym.
W Polsce istnieje sieć punktów, w których można anonimowo i bezpłatnie wykonać badanie (punkty anonimowego testowania, punkty konsultacyjno-diagnostyczne PKD). Warunkiem jest odbycie rozmowy z doradcą. Poradę i badanie można również uzyskać w punktach prywatnych zajmujących się profilaktyką i zdrowiem seksualnym. fot. Edyta Steć/Trojmiasto.pl
Paczka prezerwatyw kosztuje od kilku do kilkunastu złotych i twierdzi pan, że jeśli używamy tej metody antykoncepcyjnej właściwie, to w 100 proc. ochroni nas zarażeniem się wirusem HIV. Czy koszt terapii PrEP jest porównywalny? W czym lepsza jest profilaktyka farmakologiczna?

Rzeczywiście, prawidłowo używana prezerwatywa zabezpiecza przed zakażeniem HIV. Należy położyć nacisk na to, iż aby uzyskać taką skuteczność, prezerwatywa musi być używana podczas każdego kontaktu seksualnego i musi być używana prawidłowo. Bardzo często zdarza mi się słyszeć "używam prezerwatywy czasami". Co to znaczy? Że z kimś się zabezpieczam, a z kimś innym nie? Że we wtorki tak, a w środy nie? Takie zabezpieczenie nie będzie skuteczne.

Koszt terapii PrEP znacznie spadł. Cena leku na miesiąc to około 180 zł. Jeszcze pół roku temu była to kwota znacznie przekraczająca tysiąc złotych. Tenofowir z emtrycytabiną stosowane w tej metodzie w postaci jednej tabletki to leki o wysokim poziomie bezpieczeństwa, wymagające jednak okresowej kontroli lekarskiej.

Czy taki lek może nam przepisać każdy lekarz? Do kogo należy się zwrócić w tej sprawie?

PrEP może prowadzić lekarz mający odpowiednie kwalifikacje i przeszkolenie, istotne jest również doświadczenie oraz odpowiednie podejście do pacjenta. Udało nam się stworzyć unikatową poradnię zdrowia seksualnego Centrum PrEP, skupiającą biegłych w tej kwestii specjalistów chorób zakaźnych, dermatologa-wenerologa, neurologa, psychologa i seksuologa. To miejsce, w którym holistycznie zajmujemy się profilaktyką, diagnostyką i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową. Rozpoczynając bowiem profilaktykę PrEP oferujemy pacjentom szeroki pakiet badań w kierunku innych chorób przenoszonych drogą płciową i - w razie potrzeby - ich leczenie.

Jak wygląda sytuacja z innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową? Zdarzają się jeszcze zachorowania na kiłę czy rzeżączkę?

Niestety tak, obserwujemy m.in. znaczny wzrost zachorowań na kiłę czy wirusowe zapalenia wątroby. To temat rzeka, którego z pewnością wystarczy na kolejną rozmowę.

Jedna ze stacji telewizyjnych od kilku lat nadaje brytyjski program "Wstydliwe choroby", w którym pacjenci bez ogródek opowiadają o najbardziej intymnych przypadłościach.

Tak, to świetny program łamiący tabu. Jesteśmy w naszym kręgu kulturowym przyzwyczajeni do bardzo tradycyjnych wartości, pięknych i szlachetnych. Niestety, rozmijających się niekiedy z rzeczywistością, bo gdyby ludzie byli monogamiczni, to... nie miałbym pracy, a - proszę mi wierzyć - na jej brak nie mogę narzekać.

Czy polscy pacjenci, podobnie jak ci brytyjscy ze wspomnianego programu telewizyjnego, nie mają problemu, żeby otwarcie rozmawiać o swoich "wstydliwych" problemach? W jaki sposób stara się pan ich ośmielić?

Polscy pacjenci często mają problem z nazywaniem swoich zachowań czy obaw po imieniu. Moim priorytetem jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa i zaufania. Każdy, kto zgłasza się po pomoc, może mieć pewność, że zostanie wysłuchany, uzyska odpowiedzi na swoje pytania, a także, że wszystko, o czym będziemy rozmawiali, pozostanie między nami. Cudowna pielęgniarka, z którą mam przyjemność współpracować, ma koszulkę z napisem "Uwierz mi, widziałam gorsze rzeczy!". To prawda.

Opinie (115) 9 zablokowanych

  • zenada (3)

    Łatwo piętnować, ze ktos jest cpunem albo sie puszcza to ma HIV. I latwo straszyc ta straszna choroba. A konkretnoe wirusem powodujacy, chorobe, bo HIV to wirus, a chproba to AIDS. Wystarczy troche poczytac albo choviaz przeczytac ze zrozumieniem artykul. Z tym nozna zyc, calkiem normalnie, mozna zalozyc rodzine i miec zdrowe dzieci. Ale nie mozna sie dziwic spoleczenstwu, ze jest nieswiadome. Kto slyszal, zeby w jakiejs kampanii spolecznej poruszono ten temat? Czy na forum ktos mowi, ze o wiele latwiej " zlapac " hcv niz hiv? Ze u kosmetyczki czy fryzjera mozna sie zarazic hcv? Tego sie nie mowi. Szkoda slow...

    • 6 1

    • Z HIV można żyć

      To nie jest śmiertelna choroba, obecnie są bardzo skuteczne leki, które umożliwiają życie bez rozwinięcia się AIDS. Człowiek przeżyje normalnie do 80-90 roku życia i umrze z powodu np: zawału, udaru, a nie rozwoju AIDS. Teraz AIDS prawie się nie widzi, bo dzięki nowoczesnej terapii nie dochodzi do jego rozwoju, a osoba zarażona mająca niewykrywalną wiremię jest nie zakaźna dla partnera i może żyć normalnie. Poczytajcie najnowsze prace naukowe i fakty, nie żyjcie mitami.

      • 0 0

    • dok (1)

      dokładnie. hiv mają mężowie którzy raz jeden po pijaku pukneli kezanke z pracy. nie majaca opinii puszczalskiej. są tez przypadki ze osoba żyła z partnerem wiele razy i się nie zakazila.

      • 2 0

      • taka statystyka nie ma znaczenia,

        statystyka diagnoz laboratoryjnych jest alarmująca, w woj,pomorskim jest "średnio" codziennie kilka wyników dodatnich.

        • 0 1

  • Najwiecej zakazonych jest mezczyzn homoseksualnych (3)

    • 7 12

    • To tylko stereotyp

      W XXI wieku doszło do obrotu sytuacji. Z tego co widzę to jest coraz więcej osób heteroseksualnych. A dlaczego? Bo krążą właśnie takie stereotypu i każdy myśli, że tabletka antykoncepcyjna wystarczy, nie rozpatrując tego przez pryzmat ryzyka zakażenia. Polecam używać gumki i głowy, niż żyć starymi stereotypami.

      • 0 0

    • (1)

      Znam 4 osoby hiv+, wszyscy 4 to mezczyzni homoseksualni, wszyscy wyksztalceni, nawet wyksztalceni medycznie... to mnie dziwi ze nie ustrzegli sie :(

      • 0 1

      • I takie myślenie doprowadza do tego, że hetero myślą, że ich to nie dotyczy i rzadziej się testują niż homo. Wirus nie wybiera!

        • 3 0

  • Arietta (1)

    Dobrze, ze ja nie musze sie martwic o tego wirusa, mam jednego partnera od lat i wiem, ze tez jest zdrowy. Zabezpieczamy sie tylko przed ciaza za pomoca tabletek belara i nie musze sie dodatkowo martwic o gumki. A do tego mam pelna kontrole nad tym jak dziala moj cykl i kiedy dostane okres, co dla mnie jest bardzo komfortowe.

    • 1 1

    • Czy na pewno?

      Czasami można się zdziwić, że po latach własny mąż wyskoczy w bok (nawet nie zna się dnia/godziny). Mając jednego stałego partnera NIE MA 100% pewności.

      • 0 0

  • Płatny seks (15)

    Ja robiłem to w gumie a też się zaraziłem.
    Faceci uważajcie na płatny seks.
    Piękne opakowanie a w środku prezent.
    Ja głupi byłem bo korzystałem.

    • 10 5

    • bo jak się okazuję wielkość pojedynczej komórki wirusa może być mniejsza niż przestrzenie między cząsteczkami lateksu (1)

      • 9 4

      • nom

        A wirus hcv jest czterdziesci razy mniejszy. Jakos nue spotkalam sie, zeby ktos mial problemy spoleczne z powodu hcv, a jak ktos ma HIV yo juz jak tredowaty

        • 0 0

    • (12)

      Jakie miałeś objawy po ilu latach wyszły?

      • 3 0

      • (11)

        Dowiedziałem się późno,z normalnego faceta zrobiłem się wiecznie zmęczony,rozdrażniony.
        Często wymiotowałem.
        Czułem się jakbym cały czas miał kaca.

        • 3 0

        • Jestes alkoholikiem (1)

          Dokladnie takie same objawy. Luzny stolec? Zaden hiv

          • 0 3

          • Zdiagnozowany hiv. A ty piszesz o alkoholiźmie?

            • 0 0

        • (8)

          Ile to jest późno?

          • 5 0

          • (7)

            Chodziłem z tym prawie 3 lata nawet nie wiedząc,że mam.
            Tobie też radzę się przebadać.

            • 4 0

            • (6)

              a czy można tak chodzić 19 lat? jakie objawy jeszcze?

              • 2 0

              • (5)

                Ale co miałeś? HIV czy kiłę?

                • 0 0

              • (4)

                nie kumam

                • 0 0

              • (3)

                chodzi o to czy można mieć niezdiagnozowanego hiva przez ok 19 lat?

                • 1 0

              • Poprostu zbadaj się (2)

                • 1 0

              • mozna (1)

                jedyne objawy to suchosc w ustach i brak wytrysku

                • 0 1

              • No prawdziwa odpowiedź prawdziwej gimbazy.

                • 0 0

  • zbadałam się (4)

    Badam się profilaktycznie i zawsze wymagam testu od partnera. Róbcie tak wszyscy!!!
    Nie ufajcie nikomu, a każdy kto powie że wam ufa powinien być dla was czerwoną lampką!!!
    Nie rozumiem dlaczego nikt nic nie mówi o HIV.. Dlaczego nie ma żadnej kampanii w telewizji na ten temat...

    • 19 4

    • jeden raz

      Jeden jedyny raz widzialam, w poznych godzinach wieczornych, potem juz tylko na Youtube sprawdzilam czy mi sie nie przysnilo. Byl bardzo krotki spot, co dla dzieci znaczy HIV, ze to tylko litery, a nie cos strasznego, ze dzieci nie pietnuja. To rodzice zaszczepiaja w dzieciach strach, panikę przed HIV. A to wynika z braku wiedzy na ten temat i braku edukacji. Mnue w szkole i HIV nie uczyli, nie mowili co to tak naprawde jest, tylko stereotypy. Nic wiec dziwnego, ze spoleczenstwo jest tak sredniowieczne w tym temacie.

      • 0 0

    • Musisz się badać regularnie? (1)

      Prostytutka?

      • 8 8

      • :)

        Będąc w poczekalni poznałam dziewczynę, której dermatolog powiedziała by się zbadała ponieważ doszło do zaniedbania higieny używanych przyborów... Bang :) Badam się zawsze przed wejściem w nowy związek.

        • 2 1

    • Bo kościół katolicki uważa to za przejaw słusznego gniewu bożego. Przypomnę tylko, że gdy HIV zaczął szaleć i dziesiątkować głównie Afrykę JPII potępił używanie kondomow. Z tego choćby powodu, wbrew woli katolików , którzy okrzyknęli go świętym w trybie natychmiastowym,, wcale nie jest w niebie, tylko smaży się w piekle

      • 7 3

  • Ale znam dane innych pacjentów - karty choroby z nazwiskami i peselem , a często z widocznym opisem przeważnie leżą w widocznych miejscach. Mam wrażenie, że część lekarzy i pielęgniarek dopadła rutyna i nie widzą w tym problemu

    • 1 2

  • najlepszą profilaktyką jest wierność tej jedynej osobie i tyle w temacie (9)

    • 29 20

    • (6)

      Ale przeczytałeś artykuł, z którego wynika, że to nie zawsze wystarcza?

      • 20 6

      • m.in. także: transfuzje, wykonywanie tatuaży, dentysta, (4)

        • 5 2

        • (2)

          Nie notuje sie przypadkow zarazenia hiv po transfuzji juz od wielu lat w Polsce

          • 4 2

          • kilka lat temu w Kanadzie odkryto, że wskutek transfuzji na przestrzeni kilku lat zarażono kilkaset osób, (1)

            u na nie odkryto jeszcze,
            ale skoro było kilkanaście zarażeń WZW, to także HIV.
            Widać jak dokładnie są wykonywane badania tej krwi.

            • 0 0

            • Kilka lat temu moze i tak, w Polsce od 2000 roku juz nie...

              Przeciwciala hiv wykrywane sa najwczesniej po 3 tygodniach od zarazenia sie, wiec jest okienko serologiczne. Po to jest wywiad. Ale nie notuje sie przypadkow zakazenia. Jesli dawca wraca kolejny raz i jest dodatni wykonuje sie procedure „look back”, i nie ma przypadku zeby ktorys biorca byl dodatni...

              • 0 0

        • nawet zwykła kosmetyczka...

          usuwanie skórek niezdezynfekowanym przyrządem i po krzyku...

          • 3 1

      • Może nie zawsze wystarcza

        Ale wzajemna wierność JEST najlepszą profilaktyką

        • 7 2

    • Niewierny partner. (1)

      • 4 0

      • Ja byłam wierna. On nie. I strach ogromny....

        • 4 1

  • (2)

    HIV to sztucznie stworzony wirus po to, żeby trzymać ludzi w ryzach.

    • 12 59

    • Nieskutecznie

      • 2 0

    • i do tego na płaskiej ziemi

      • 29 2

  • Lepiej zapobiegać niż leczyć! Super!

    • 0 0

  • tysiace lat temu już był na to sposób (12)

    Nazywa się to Dekalog. To jest sposób na spokojne i radosne życie.

    • 14 34

    • Żyjesz według Biblii? (6)

      W XXI wieku?

      • 11 13

      • boli Cię to? niech żyje w swoim świecie fantastyki w którym wszystko ma podane na tacy. być może wyłącznie dzięki dekalogowi nie siedzi jeszcze w więzieniu.

        • 1 0

      • staram się, codziennie czytam i rozmyślam, staram sie wprowadzać w życie. (3)

        w XXI mimo postępu technologii, mądrość Biblii jest bardzo praktyczna na co dzień.

        • 17 5

        • łapka w górę

          ja też

          • 6 2

        • Anka jest nas przynajmniej dwoje :) (1)

          Pozdrawiam Jarek

          • 11 2

          • :-) :-)

            wzajemnie

            • 8 1

      • staram sie przynajmniej.

        a co ma XXI do tego. Piekło nie zniknęło. Tylko w głowach diabeł namieszał. Jest wiele dowodów że to prawda wystarczy szukać.

        • 8 7

    • do momentu kiedy bóg nie zażyczy sobie ofiary z pierworodnego (4)

      • 6 5

      • I nie dopuścił, by Abraham zlożył ofiarę z pierworodnego (2)

        • 3 2

        • Zastanawiałeś sie jaką to trzeba mieć wiarę? (1)

          • 3 0

          • Naiwną!

            • 4 2

      • Gwarantuje ci że nie zażyczy niczego czegoś byś nie mogła wykonać.

        Zna nasze możliwości.

        • 5 2

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Badania, konsultacje

Najczęściej czytane